استقامت ـ گروه فرهنگ و هنر: «هر نغمه محلی، حاصل تجربه زیسته مردمانی است که شادی‌ها، رنج‌ها، آیین‌ها، کار و زندگی خود را در قالب موسیقی به نسل‌های بعد منتقل کرده‌اند. اگر این نغمه‌ها خاموش شوند، بخشی از حافظه فرهنگی ما نیز خاموش خواهد شد. از همین رو، نگاه ما به جشنواره موسیقی نواحی نباید صرفاً برگزاری چند شب اجرا و گردهمایی هنرمندان باشد.» این مطلب گوشه‌ای از سخنان مهدی شفیعی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی است که دوشنبه ۲۰ مهرماه در نشست خبری هجدهمین جشنواره موسیقی نواحی بیان کرد.
این نشست به منظور تشریح جزئیات این رویداد، اعلام فراخوان و رونمایی از پوستر این دوره از جشنواره با حضور مهدی شفیعی معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمدعلی طالبی استاندار کرمان، شهباز حسن‌پور نماینده کرمان در مجلس شورای اسلامی، بابک رضایی مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حسین اسحاقی مدیرکل ارشاد استان کرمان، پیروز ارجمند دبیر هجدهمین جشنواره موسیقی نواحی و اسحاق شکری مدیرعامل انجمن موسیقی ایران برگزار شد.
به نقل از خبرگزاری‌ها، معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: موسیقی نواحی، صدای متکثر ایران است؛ ایرانی که وحدت خود را نه در یکسان شدن، بلکه در کنار هم قرار گرفتن صداها، زبان‌ها، روایت‌ها و سنت‌های گوناگون پیدا می‌کند.
شفیعی ادامه داد: هر نغمه محلی، حاصل تجربه زیسته مردمانی است که شادی‌ها، رنج‌ها، آیین‌ها، کار و زندگی خود را در قالب موسیقی به نسل‌های بعد منتقل کرده‌اند. اگر این نغمه‌ها خاموش شوند، بخشی از حافظه فرهنگی ما نیز خاموش خواهد شد.
وی تصریح کرد: از همین رو، نگاه ما به جشنواره موسیقی نواحی نباید صرفاً برگزاری چند شب اجرا و گردهمایی هنرمندان باشد. جشنواره باید فرصتی برای شنیده‌شدن صداهای کمتر شنیده‌شده، معرفی ظرفیت‌های فرهنگی مناطق مختلف، انتقال تجربه استادان به نسل جوان و فراهم کردن زمینه فعالیت پایدار برای هنرمندان این حوزه باشد.
شفیعی با اشاره به ضرورت توجه به تداوم میراث موسیقی نواحی گفت: نکته مهم این است که پاسداشت موسیقی نواحی فقط با ستایش از گذشته محقق نمی‌شود؛ این میراث باید در زندگی امروز مردم حضور داشته باشد و امکان تداوم پیدا کند.
معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: در این مسیر، چند مسئولیت را برای خودمان جدی می‌دانیم: نخست، شناسایی و حمایت از هنرمندان و استادان پیشکسوت؛ دوم، ایجاد پیوند میان استادان و نسل جوان؛ سوم، مستندسازی و پژوهش درباره گونه‌های مختلف موسیقی نواحی؛ و چهارم، فراهم کردن زمینه اجراهای مستمر و ایجاد فرصت‌های اقتصادی شرافتمندانه برای هنرمندان.
شفیعی با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری استان کرمان اظهار کرد: در این میان، کرمان صرفاً میزبان یک رویداد ملی نیست. این استان با پیشینه تاریخی، تنوع فرهنگی و ظرفیت‌های ارزشمند هنری و گردشگری خود می‌تواند بستری برای پیوند میان موسیقی، میراث فرهنگی و توسعه منطقه‌ای باشد. بازگشت جشنواره به کرمان نیز فرصتی است تا این ارتباط را عمیق‌تر و ماندگارتر کنیم.
وی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در معرفی و گسترش موسیقی نواحی گفت: همچنین باید از ظرفیت رسانه‌ها برای فراتر رفتن جشنواره از محدوده زمانی برگزاری آن استفاده کنیم. موسیقی نواحی نباید تنها در روزهای جشنواره شنیده شود؛ باید به رسانه‌ها، فضای عمومی، برنامه‌های آموزشی و زندگی روزمره مردم راه پیدا کند.
جشنواره موسیقی نواحی به جریانی ماندگار تبدیل شود
استاندار کرمان نیز در سخنانی گفت: موسیقی نواحی را صدای هویت ایران می‌دانم. این موسیقی بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگ شفاهی ماست و آیین‌ها، زبان‌ها و شیوه زیست مردم در مناطق مختلف کشور با آن ارتباطی نزدیک دارد.
محمدعلی طالبی با اشاره به بازگشت جشنواره موسیقی نواحی به کرمان، این استان را دارای ظرفیت ویژه برای میزبانی از این رویداد دانست و گفت: تنوع جغرافیایی استان از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب، کرمان را به ایران کوچکی تبدیل کرده است. گستردگی جغرافیایی و تنوع فرهنگی این استان در موسیقی محلی آن نیز بازتاب دارد.
ویبا اشاره به انتظارات استان از برگزاری این جشنواره، اظهار کرد: انتظار ما این است که جشنواره به چند روز برگزاری و اجرای موسیقی محدود نشود، بلکه جریانی فرهنگی و ماندگار برای شناسایی، ثبت، معرفی و انتقال میراث موسیقی نواحی به نسل جدید ایجاد کند.
وی بر ضرورت گسترش برنامه‌های جشنواره در سطح استان تأکید کرد و گفت: در جلسه شورای سیاست‌گذاری نیز بر این موضوع تأکید کردم که می‌خواهیم تمام استان از برگزاری این جشنواره تأثیر بپذیرد و عدالت فرهنگی در اجرای برنامه‌ها مورد توجه قرار گیرد. نمی‌خواهیم این جریان صرفاً به مرکز استان و چند شهر بزرگ محدود شود، بلکه بخشی از برنامه‌ها می‌تواند در شهرستان‌ها و مناطقی برگزار شود که پیشینه موسیقی محلی دارند تا مردم این مناطق نیز احساس کنند در این جشنواره سهم دارند.
طالبی همچنین با تأکید بر تلاش برای تثبیت میزبانی کرمان از جشنواره موسیقی نواحی و گسترش ابعاد بین‌المللی آن، اظهار کرد: در کنار این موضوع، به دنبال ایجاد فرصت‌های اقتصادی، به‌ویژه در حوزه گردشگری، از طریق برگزاری این جشنواره هستیم. رویکرد کلی ما برای کرمان، تبدیل این استان به مقصدی رویدادمحور است.
موسیقی نواحی می‌تواند پیشران توسعه باشد
در ادامه بابک رضایی، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گفت: هجدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران، از نهم تا چهاردهم آذرماه در شهر کرمان و هم‌زمان با میلاد باسعادت حضرت فاطمه زهرا (س) و روز مادر برگزار خواهد شد. امیدوارم با توجه به شرایط و اتفاقات کشور، امکان تحقق بخش‌ها و برنامه‌هایی که برای این دوره از جشنواره طراحی و تدوین شده است، فراهم شود تا بتوانیم رویدادی متفاوت و با رویکردی تازه در حوزه موسیقی نواحی به علاقه‌مندان این عرصه ارائه کنیم.
رضایی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به حضور هنرمندان موسیقی در کنار مردم در شرایط دشوار کشور افزود: در این دوره شاهد هستیم که در نقاط مختلف ایران، گروه‌های موسیقی ایرانی و گروه‌های موسیقی اقوام حضور دارند. در جریان جنگ ۱۲روزه، جنگ رمضان و روزهایی که مردم بیش از هر زمان دیگری به فضایی برای آرامش و افزایش تاب‌آوری در برابر ناملایمات نیاز داشتند، هنرمندان موسیقی نواحی در میدان‌ها و در کنار مردم حضور پیدا کردند و اجراهای مختلفی داشتند.
جشنواره را به شهرهای مختلف استان می‌بریم
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمان نیز گفت: رویکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نسبت به استان‌ها اتفاقات خوبی را در این مناطق رقم زده است و شعار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی بر اینکه «ایران فقط تهران نیست»، به‌خوبی در حال تحقق است.
حسین اسحاقی با اشاره به ظرفیت‌های این استان در حوزه‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای، گفت: یکی از محورهای توسعه استان کرمان در دوره مدیریت فعلی، توجه به فرهنگ و هنر است. طی دو سال گذشته، برنامه‌هایی در این زمینه دنبال شده و کرمان در مسیر تبدیل شدن به استانی رویدادمحور حرکت کرده است؛ رویکردی که حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و هنری را در بر می‌گیرد.
وی در پاسخ به سوال ایسنا درباره برآورده شدن وعده مردمی بودن جشنواره گفت: تلاش کرده‌ایم بخشی از برنامه‌های جشنواره را به شهرستان‌های مختلف استان کرمان ببریم تا مردم استان‌های همجوار نیز امکان حضور در این رویداد را داشته باشند. بخشی از برنامه‌های جشنواره در شهرستان بم برگزار می‌شود تا مردم سیستان و بلوچستان به دلیل نزدیکی به این شهرستان بتوانند در جشنواره حضور پیدا کنند. همچنین بخشی از برنامه‌ها را به شهرستان کهنوج در جنوب کرمان می‌بریم تا مردم هرمزگان امکان شرکت در جشنواره را داشته باشند.
اسحاقی ادامه داد: شهرستان سیرجان نیز به دلیل نزدیکی به استان فارس و شهرستان رفسنجان به دلیل همجواری با استان یزد، میزبان بخش‌هایی از جشنواره خواهند بود. یکی از بخش‌های اصلی جشنواره امسال، حضور مردم است و تلاش داریم این رویداد را به‌صورت کاملاً مردم‌محور برگزار کنیم.
جشنواره نواحی ملی و بین المللی برگزار می‌شود
دبیر هجدهمین جشنواره ملی موسیقی نواحی ایران در ادامه با تشریح برنامه‌های این دوره از جشنواره، از اجرای طرح هنر مهاجرتی در روستاهای استان کرمان، برگزاری بخش بین‌الملل با محوریت مسیر تاریخی راه ادویه، توجه به پیشکسوتان و جوانان، برگزاری نشست‌ها و برنامه‌های پژوهشی، مستندسازی اجراها و انتشار کتاب جشنواره خبر داد.
پیروز ارجمند در تشریح یکی از طرح‌های جدید جشنواره گفت: در این طرح، هنرمندان در سه محور با کمپرهایی که طراحی شده به روستاهایی در کرمان که جمعیت قابل توجهی دارند، می روند و در آنجا به اجرای برنامه می‌پردازند. این اجراها با همراهی موسیقی‌دانان همان منطقه و به شکل مشارکتی انجام می‌شود تا روستاهای کرمان نیز میزبان موسیقی نواحی باشند.
ارجمند درباره بخش اجرای صحنه‌ای جشنواره توضیح داد: در بخش اصلی، آثاری اجرا می‌شوند که به هویت و اصالت موسیقی توجه داشته باشند. آنچه در موسیقی ایران اصالت داشته، در سال‌های اخیر تا حدی تحت تأثیر جنبه‌های نمایشی و شو قرار گرفته و این مسئله پررنگ‌تر شده است.
وی ادامه داد: در بخش اصلی جشنواره، حفظ اصالت‌ها در اولویت قرار دارد و اجراها بر اساس مقام‌ها و دستگاه‌های موسیقایی هر منطقه شکل می‌گیرند. تلاش ما این است که هویت موسیقی مناطق مختلف در اجراها حفظ شود.
دبیر هجدهمین جشنواره ملی موسیقی نواحی ایران درباره بخش پیشکسوتان نیز گفت: در این بخش از استادان برجسته موسیقی نواحی اجراهایی خواهیم داشت. همچنین مستند سازی آثار این پیشکسوتان از جمله بخش های مهم این دوره خواهد بود.
وی با اشاره به بخش بین‌الملل اظهار کرد: از کشورهای واقع در راه ادویه و مسیرهای تاریخی تجارت برای حضور در جشنواره دعوت کرده‌ایم و مذاکرات و پیگیری‌هایی در این زمینه انجام شده است. احتمال حضور نوازندگانی از هند، پاکستان، افغانستان، ارمنستان، تاجیکستان، ازبکستان و عراق و همچنین شماری از کشورهای حاشیه خلیج فارس وجود دارد. تلاش می‌کنیم با نهایی‌شدن هماهنگی‌ها، هنرمندانی از این کشورها در جشنواره حضور داشته باشند و ارتباطات فرهنگی و موسیقایی میان این مناطق معرفی شود.
بخش نگاه نو در جشنواره هجدهم
وی درباره بخش ویژه جوانان گفت: امسال برای نخستین بار بخش ویژه‌ای برای جوانان در جشنواره در نظر گرفته‌ایم. در این بخش به جوانانی توجه می‌شود که در عین وفاداری به سنت‌ها، فعالیت موسیقایی خود را دنبال می‌کنند. برنامه ما این است که پس از جشنواره نیز از این هنرمندان حمایت شود و اقداماتی مانند مستندسازی فعالیت‌های آنان انجام گیرد.
ارجمند در ادامه به بخش نگاه و دیدگاه‌های تازه در موسیقی اشاره کرد و گفت: یکی از بحث‌های مهم در موسیقی نواحی این است که تا چه اندازه اجازه داریم در اصالت‌های موسیقایی دست ببریم و نسبت میان حفظ سنت‌ها و نوآوری چگونه باید تعریف شود. ما با احترام به دیدگاه‌ها و گفتمان‌های مختلف تلاش کرده‌ایم امکان طرح نگاه‌های تازه را فراهم کنیم و پیشنهادهای مشخصی برای پرداختن به این موضوع ارائه دهیم.
وی درباره بخش پژوهش جشنواره نیز توضیح داد: موضوع حفظ اصالت‌ها و نسبت آن با نوآوری در موسیقی، یکی از محورهای بخش پژوهش است. در این بخش مقاله‌هایی با این رویکرد ارائه خواهد شد. همچنین کتاب‌هایی که در ارتباط با موضوعات جشنواره و پژوهش‌های موسیقی منتشر شده‌اند، معرفی می‌شوند و بخشی از این آثار هم‌زمان با برگزاری جشنواره در معرض دید علاقه‌مندان قرار خواهد گرفت.
دبیر جشنواره با اشاره به برنامه‌های جنبی این رویداد گفت: نمایشگاه عکس نیز از دیگر برنامه‌های جشنواره است. در این نمایشگاه، منتخبی از عکس‌های مرتبط با موسیقی و فعالیت‌های هنرمندان که توسط عکاسان این حوزه ثبت شده‌اند، انتخاب و به نمایش گذاشته می‌شوند.
وی افزود: پخش زنده جشنواره از سالن اصلی از طریق پلتفرم «شیدا» انجام خواهد شد. همچنین تلاش می‌کنیم محتوای متنوعی از جشنواره تولید شود تا خروجی‌های این رویداد پس از پایان برگزاری نیز در دسترس مخاطبان قرار گیرد. در کنار این بستر، رسانه‌ها نیز طبیعتاً برنامه‌های جشنواره را پوشش خواهند داد.
ارجمند با تأکید بر اهمیت تولید محتوا و ثبت تجربه‌های هنرمندان گفت: در این دوره، تولید محتوا و مستندسازی را به‌طور جدی دنبال می‌کنیم. علاوه بر برنامه‌های سالن‌ها، برای جشنواره مستندهایی طراحی شده است تا خاطرات و روایت‌های هنرمندان ثبت و ضبط شود. امیدواریم بتوانیم روایت مناسبی از این رویداد و تجربه کسانی ارائه کنیم که در دوره‌های مختلف جشنواره حضور داشته‌اند. همچنین صداوسیمای مرکز کرمان مسئولیت تولید و پخش بخش‌هایی از برنامه‌های جشنواره را بر عهده خواهد داشت.
وی از انتشار کتاب جشنواره نیز خبر داد و اظهار کرد: کتاب جشنواره منتشر خواهد شد تا بخشی از اطلاعات مربوط به هنرمندان و نوازندگان حاضر در این رویداد ثبت شود و در کنار اجراها، اثری مکتوب از این دوره در اختیار علاقه‌مندان قرار گیرد.
ارجمند در تشریح برنامه‌های بلندمدت جشنواره گفت: تلاش کرده‌ایم فعالیت این رویداد به روزهای برگزاری محدود نباشد و جشنواره در طول سال نیز فعال بماند. برگزاری جشنواره‌های کوچک‌تر در طول سال و شناسایی ظرفیت‌های موسیقی نواحی از جمله برنامه‌هایی است که دنبال می‌کنیم.
وی افزود: ایجاد یک مرکز مطالعاتی در کرمان برای پیگیری موضوعات مرتبط با این رویداد و همچنین اعطای نشان جشنواره به افرادی که در حوزه موسیقی نواحی فعالیت کرده‌اند، از دیگر برنامه‌های مورد توجه است. این نشان می‌تواند به استادان، ناشران، پژوهشگران و سازندگان سازهای شاخص که در این زمینه فعالیت مؤثری داشته‌اند، اختصاص پیدا کند.
گفتنی است؛ در بخش میانی این نشست پوستر هجدهمین دوره جشنواره موسیقی نواحی رونمایی شد.
نظر خود را بنویسید